Эрдэмтэн, түүхч, судлаач Ч.Эрдэнэ энэ сарын 15нд Английн Кембрижийн их сургуульд өөрийн нээн, баталсан Супер нэгдлийн онолыг албан ёсоор танилцуулах гэж байна. Энэхүү шинжлэх ухааны үнэмлэхүй том нээлтээ батласнаар дэлхийн эдийн засаг, шинжлэх ухаан, технологи маш өндөр дэвшилд хүрэх болно. Мөн энэ нээлтийг нээж дэлхийг аварсан Монгол хүмүүний нэр дэлхийн түүхэнд мөнхөрөн алдарших болно.Монгол үндэстэн дэлхийг оюун санаагаар дахин эзлэх түүхэн боломж гарч ирлээ.Монголчуудаа Ч.Эрдэнэ гуайн Англи явах,лекц унших зардалд хандив өргөж тус болмоор байна!
Хандивын данс 5020489262 Хаан банк
Илтгэл амжилттай болж өндөрлөв!
Бид ялав!Монголын сэргэн мандалт Лекц зохион байгуулахаар Хөх Монгол бүлгэм,Хастанру сан эрдэмтэн судлаач Эрдэнэ гуай нар хамтран хэвлэлийн бага хурал зарлав.Мөн ТВ9, ТВ5, МН-25, МОНГОЛ ТВ, UBS С1 гэх мэт телевизүүдийн Гэрэлтэй цонх,Өглөөний зочин, Ням гарагын зочин гэх мэт нэвтрүүлгүүдээр ярилцлага өгсөн.
Бид ялав! Даяар утгаараа Бид ялав гэсэн нэртэй лекц 2009 оны 6 сарын 8ны өдөр Улаанбаатар паласт маш амжилттай болж өндөрлөлөө.Лекцэнд ирсэн хүн бүрт энэхүү лекцийг зохион байгуулсан Хөх Монгол бүлгэм Хастанру сан-н залуучууд Ч.Эрдэнэ гуайн бичсэн Бид Ялав Монгол сэргэн мандалт ном бэлэглэв!
Лекцэнд Монголын урдаа барьдаг эрдэмтэн, докторууд, түүхчид, мөн залуу сэхээтнүүд их ирсэн бөгөөд лекцийн явцад Ч.Эрдэнэ гуайд энэ сарын 15нд Кембрижийн их сургуульд унших лекцэнд нь амжилт хүслээ! Монголынхоо төлөө цохилдог хүмүүс нэг дороо цуглаад дэлхийг донсолгох гэж байгаа шинжлэх ухааны үнэмлэхүй том нээлтийн талаар товч мэдээлэл авнаа гэдэг хэн бүхэнд бахдалтай түүхэн хэрэг байлаа.
Лекцийн оргил үед Хөх Монгол бүлгэмээс Ч.Эрдэнэ гуайг Хөх Монгол бүлгэмийн хүндэт гишүүнээр өргөмжилж мөнгөн хас бэлэгдэл дурсгалаа!
Лекц шөнийн 11 цаг 20 минутад нижигнэсэн алга ташилтаар дуусч,илтгэл сонссон хүмүүс номоо барин Ч.Эрдэнэ гуайн гарын үсэг авахаар бүчээд авлаа.
Бид ялав! Даяар утгаараа Бид ялав гэсэн нэртэй лекц 2009 оны 6 сарын 8ны өдөр Улаанбаатар паласт маш амжилттай болж өндөрлөлөө.Лекцэнд ирсэн хүн бүрт энэхүү лекцийг зохион байгуулсан Хөх Монгол бүлгэм Хастанру сан-н залуучууд Ч.Эрдэнэ гуайн бичсэн Бид Ялав Монгол сэргэн мандалт ном бэлэглэв!
Лекцэнд Монголын урдаа барьдаг эрдэмтэн, докторууд, түүхчид, мөн залуу сэхээтнүүд их ирсэн бөгөөд лекцийн явцад Ч.Эрдэнэ гуайд энэ сарын 15нд Кембрижийн их сургуульд унших лекцэнд нь амжилт хүслээ! Монголынхоо төлөө цохилдог хүмүүс нэг дороо цуглаад дэлхийг донсолгох гэж байгаа шинжлэх ухааны үнэмлэхүй том нээлтийн талаар товч мэдээлэл авнаа гэдэг хэн бүхэнд бахдалтай түүхэн хэрэг байлаа.
Лекцийн оргил үед Хөх Монгол бүлгэмээс Ч.Эрдэнэ гуайг Хөх Монгол бүлгэмийн хүндэт гишүүнээр өргөмжилж мөнгөн хас бэлэгдэл дурсгалаа!
Лекц шөнийн 11 цаг 20 минутад нижигнэсэн алга ташилтаар дуусч,илтгэл сонссон хүмүүс номоо барин Ч.Эрдэнэ гуайн гарын үсэг авахаар бүчээд авлаа.
“Бид ялав, Аугаа даяар утгаар бид ялав”
3-р мянганы 9-р оны 6-р сарын 8-наа Монгол улсын нийслэл дэх Улаанбаатар паласийн их танхимд эрдэмтэн судлаач Ч.Эрдэнийн “Бид ялав, Монголын сэргэн мандалт” сэдэвт лекцийг “Хөх монгол”бүлгэм “Хас танру”сан хамтран зохион байгуулахаар болов. Ч.Эрдэнэ гуайг Дэлхийн түүх бичлэгийн Евро төвт үзэл санаа мухардалд орсоныг тун гярхайгаар анзаарч, цоо шинэ үзэл үндэслэлээр эргэлт хийсэн, нэн эртний угшилт туйлын үнэнлэг зөн билгийн болон, хэл зүйн суурь судалгаагаар, логик сэтгэлгээгээр туурвигдсан ‘’Их гурвалжин’’ зэрэг бүтээлүүдээр нь та бид мэдэх билээ. Хүн төрөлхийтний соёл иргэншлийн анхны галыг асаан бадраасан өвөг үндэстний үр садын нэгэн болох Ч.Эрдэнийн дэвшүүлсэн, баталсан, соёл иргэншлийн шинэ авралын зам болох “супер нэгдлийн онол”-ын асуудлаар анх удаагаа өргөн олонд, ерөнхий язгуур тойм мэдээллийг хүргэх зорилготойгоор энэхүү үйл ажиллагааг зохион байгуулах гэж байна. Энэхүү суурь онол нь хорвоо ертөнцийн оршихуй, хувьсахуйн тухай шинжлэх ухааны үндэслэл бүхий ерөнхий онол бөгөөд энд харъяалагдахгүй, шүргэхгүй,авцалдахгүй асуудал зарчмийн хувьд үгүй юм. Ер шинжлэх ухааны ахуй зорилго нь танин мэдэж батлах явдал бөгөөд батлах боломжтой асуудлыг баталж нотлох, боломжгүйг нь боломжгүй гэдгийг нотлох явдал байдаг. Та бид өнөөдөр оюуны хоосрол, эдийн засаг санхүүгийн хямрал, доройтол ярьсаар улиг болов. Өөр өнцгөөс,өндөрлөгөөс харахул өнөөгийн хямралт, мухардмал нөхцөл байдал нь засахуйяа бэрх сэтгэлийн хоосролоос үүдсэн нь илт үзэгдэнэ. Эл бүхний үндэслэл, үр дагавар, шалтгаан нь хүн төрөлхийтний танин мэдэхүй, шинжлэх ухааны алдаатай, хуучирсан,үхширсэн тогтонги мэдлэг, түүнээс улбаалсан техник, технологи, ёс суртахууны өөрсдийгөө төдийгүй дэлхий ертөнц, түүнд харъяалагдагч үнэмлэхүй ховор үзэгдэл болох амьдрал гээч төгс тогтолцооны эсрэг урвуу, гаж хөгжил болон илэрч байна. Ч.Эрдэни “Супер нэгдлийн онол”-оор дэвшүүлэгдэж буй орчлонгийн оршихуй,хувьсахуйн тухай зарчмын цоо шинэ үндэслэл нь амьд организмийн нэгэн төрөл болох хүн төрөлхтний хувьд бус, дэлхий хэмээх нэгдмэл тогтолцооны цаашдын хувь заяатай туйлын холбоотой, амин чухал асуудалд хариулт өгөх , гарц болон дэвшигдэж байна. Учир иймд та бидний эх орон Монголын ирээдүй, хүн төрөлхийтний өмнө эзлэх байр суурь, нэр хүнд, хүлээх хариуцлага, цаашлаад дэлхий ертөнцийн ирээдүйн хувь заяаны төлөө хүлээх үүрэг бид бүхэнд ноогдож буйг гүнзгий ухамсарлах шаардлагатай байна. Ийнхүү өндөр дээд түвшинээс санаа зовнихийн учир нь. - Хүн төрөлхийтний хөгжлийн зогсонги мухардмал байдалд орсон тохиолдол бүрт хөдөлгөгч,эрс шийдэмгий эргэлт,зохицуулалтыг хийж байсан монголчуудын түүхэн уламжлалыг харгалзан үзсэн явдал болно. Мөн энэ “Бид ялав.Монголын сэргэн мандал” лекцийн дараа дэлхийн шинжлэх ухаанд тогтсон уламжлал болох Их Британий Кембриджийн их сургуульд “Супер нэгдлийн онол”-н асуудлаар албан ёсны лекц уншигдах бөгөөд 1687онд дэвшүүлэгдэн өнөөг хүртэл байгалийн шинжлэлийн суурь онол хэмээн тооцогдож буй И.Ньютоны “Бүх ертөнцийн таталцлын хууль” нь цоо шинэ үнэмлэхүй шатанд төгсөж,шинжлэх ухаан техник технологи,үүнээс урган гарах орчлонгийн хуулинд зохицон оршихуй,ёс суртахууны цоо шинэ төлөв, түвшин, өндөрлөг ирээдүйд шилжих шилжилт эхэлснийг дэлхий дахинд сонордуулах болно. Ийм учир үндэс угсаа нэгт та бидний нэгэн болох Ч.Эрдэни гэгч “оюунтан”ы анхны лекцэнд морилон ирснээрээ аугаа даяар утгаараа,та бид ялан дийлсний түүхэн гэрч болно.Иймээс үүрэг хариуцлагаа гүнзгий ухамсарласан сэтгэгч, зохицуулагч, хөрөнгө оруулагчдийн нэгэн болохоо баталсан хэрэг болохыг бүү умартагтун! 2009оны 5-р сарын 29. “Хөх Монгол” бүлгэм “Хас танру”сан Монгол Улс. Улаанбаатар хот.
Хандивын данс 5020489262 Хаан Банк
Таныг Монголын хөх тэнгэр ивээх болтугай!
Хүссэн юм хүзүү татнаа гэж...
Монголчуудаа Элбэгдоржоос нээх их юм битгий хүсээрэй. Ганц хүн гарч ирээд бүгдийг сайхан болгоно гэвэл түүн шиг худлаа юм байхгүй ээ.Энэ хүн хэдэн жилийн өмнө авилгал хээл хахууль гэдэг аалзны торны үзүүрээс нь сөхөөд гэрэл цохиулсан шүү дээ.Одоо аль хэдийнээ нөгөө хахуульч нар нь бүх бузар булайгаа нуугаад бичиг баримтаа устгаад янзалсан байгаа. Одоо Элбэгээд саад хийх гэсэн хүмүүс маш их гарч ирэх нь зүйн асуудал.Элбэг дорж маш их дайсантай болсон.Муу бүхэн түүний дайсан.Элбэгд оржийг дэмжигч ихэнх хүмүүс Монголын эгэл жирийн ард түмэн.Харин дайснууд нь мөнгөтэй, эрх мэдэл албан тушаалд байгаа хүмүүс шүү дээ. Элбэгээг худалдаж авах гэж үзнэ.Хуурах гэж үзнэ.Айлгах гэж үзнэ.Алах гэж үзнэ.Хошгоруулж ч үзнэ. Элбэгдорж нэгэнт ерөнхийлөгч болж байгаа юм чинь нам бус болох ёстой.Тэгвэл одоо ардчилсан хүчнийг төлөөлж хэн дуугарах вэ? Алтанхуяг уу?Сайханбилэг үү?Энхболд уу?Эсвэл баабар уу? Үгүй дээ хэн нь ч биш.Эд нар мөн л авилгалчид энхбаярын хамаатнууд.Эд нарыгаа бас л Элбэгдорж нухах шаардлагатай болно.Үнэхээр шударга байцгаая гэж уриалаад байгаа юм бол шударга баймаар байгаа юм бол өөрийн хүний гэхгүй бүх л авилгалчдыг гэсгээх ёстой. Авилгал гэдэг хор хөнөөлөөрөө нийгмийн эсрэг хамгийн том гэмт хэрэг мөн.Энэ гэмт хэргийн цаана улс үндэстний эрх ашиг хөндөгдөж, оршихуй эс оршихуй гэсэн асуудал яригддаг. Тийм учраас энэ авилгал гэсэн гэмт хэрэгт холбогдсон хүмүүст ганц хан ял буй. Энэ бол миний бодлоор дээд хэмжээ юм.Тэгхээр Элбэгд орж ажлаа хаанаас нь барьж авах бол доо?Энэ л маш сонин сэдэв шүү. Чаддагаараа амаараа л байлдаад байвал яана даа. Зоригтой жинтэйхэн шиг л юм хийгээсэй. Одоо бид саналаа өглөө итгэл хүлээлгэлээ..Тэгээд Элбэг дорж оо Элбэг дорж оо Элбэг доржоо гээд л дэмжихээс биш дээ! Цаг хугацаа бүхнийг харуулна,Цаг нь болохоор цай буцална гэдэг дээ.Харж л байя!
Ардчилал гэж юу вэ???
Монгол үндэстэн өөрийн газар нутаг дээр мянга мянган оныг элээж аж төрсөөр ирсэн бөгөөд энэ хугацаанд Үндэстэний давтагдашгүй онцлог шинж төрхийг хадгалсан агуу их соёл, түүхийг бүтээсэн ард түмэн билээ.
Монгол үндэстэн он цагийн эргэлтэнд хөгжин мандаж, бууран доройтсон нь цөөн бус боловч Үндэстэний соёл, ёс заншлаа үеэс үед уламжлан үлдээж, газар нутаг эх орондоо эзэн нь байсаар өнөөг хүрсэн юм.
Гэтэл сүүлийн 18-н жилийн дотор зохион байгуулалт бүхий бүлэг этгээд Монгол Үндэстэний шилдэг хөвгүүд охидын зүтгэл тэмцэл, цус хөлс шингэсэн Монгол Улсын Тусгаар тогтнолыг ганхуулж, бүтээн босгосон барьж байгуулсан бүхнийг нь төрийн өмчийг хувьчлах нэрээр зувчуулж, гадагш дотогш зөөж үрэн таран хийж байна.
Тэд хувь хүний эрх ашгийг улс төрийн! хувийн өмчийг эдийн засгийн эрхэм зорилго! хэмээн тунхаглаж, энэхүү үзэл санаанд тулгуурласан 1000 гаран хуулийг батлан гаргаад байна.
Эдгээр хуулиудын хүрээнд бид халдашгүй дархан эрхээ хувьчилж!! эх орондоо харийнханд боолчлогдох, эх орноо харийнханд худалдах!! сэтгэхүй Монгол даяар “хар тахал” мэт тархаж байна.
Үндэстэний оршихуйн нэг үндэс газрыг хэн мөнгөтэйд нь дуудлагаар худалдаж, Үндэстэний дахин нөхөгдөшгүй баялаг алт эрдэнэсийг Монголын хууль харийнханд шимтгэл авах төдийхнөөр зүгээр л өгчихөж байна!
“Ардчилал”-аар халхавч хийсэн зальт этгээдүүдийн боловсруулж гаргасан хуулиудын “ач”-аар Монгол Улс нийт газар нутгийнхаа хоёрны нэгийг лиценз хэлбэрээр гадна дотны хэн дуртайд нь олгоод байгаа бөгөөд Монгол Улсын газар нутгийн гуравны нэгийг харийнханы эзэмшилд нэгэнт өгчихөөд байна!
Ийнхүү эдгээр хуулиуд нь Монгол Үндэстэний эрх ашигт харшилж, Монгол Үндэстэн оршин тогтнох тулгуур үндсүүдэд халдаж, Монгол улсын Тусгаар тогтнол, аюулгүй байдлыг ганхуулж байна. Энэ бүхнээс дүгнэвэл Монгол Үндэстэн оршин тогтнох тулгуураа алдаж, Монгол үндэстэн түүний эрх ашгийг хамгаалж байгуулсан Монгол улс цаашид орших уу? эс орших уу? гэсэн амин чухал асуудал өнөөдөр Монгол үндэстэний өмнө тулгараад байна.
Монгол улсад 30 гаруй нам улс төрийн үйл ажиллагаа явуулдаг боловч тэдгээр намуудын үзэл санаа, үйл ажиллагаа нь өөр хоорондоо ялгагдах зүйл бараг үгүй бөгөөд тэд “ардчилал” хэмээх мананд төөрч будилжээ.
Төөрч будилсан нь байхад зориуд төөрүүлж, будилуулж, ард түмнийг хуурч мэхэлж, итгэл сэтгэл дээр нь дөрөөлж буй зальт этгээдүүд Монголын улс төрийн намууд болон бусад хүчинүүдэд оршиж, Монгол Үндэстэний эсрэг бодлого боловсруулж, үйл ажиллагаагаа эрчимтэй явуулсаар байна!
Энэ нь сүүлийн 18-н жилд Монголын төрөөс батлан гаргасан хуулиудаас илэрхий харагдаж байна. МАХН төр барьж байна уу? АН төр барьж байна уу? Эсвэл олон намын эвсэл төр барьж байна уу? гэдгээс үл хамаарч, Монголын төр хувь хүний эрх ашгийг эрхэмлэж, ингэснээрээ Монгол Үндэстэний эрх ашгийг уландаа гишгэж, үүний улмаас Монгол Үндэстэний нэгдмэл байдал алдагдаж, дур зоргоороо авирлах үзэл - волюнтаризм газар авч, төргүй, засаггүй байх үзэл - анархизм гаарч, Үндэстэний эсрэг гэмт хэрэг үй олноор гарах болж, түүнийг Монголын хуулиар хүлээн зөвшөөрч байна!! Энэ нь ард түмнийг улс төрөөс залхааж байна.
“Улс төр” бол тухайн Улсын ард түмний хүндэтгэн дээдэлж, хүрээлж байх учиртай ариун нандин зүйл билээ. Гэтэл Монголын улс төрийн намууд хүн ардаа “Улс төр” гэсэн хүндэт ойлголтоос залхааж, Улс төргүй буюу байсан ч хэн нэгэнд найр тавихад бэлэн болтол нь залхааж байна! Монголын улс төрийн намууд үүнийг хүсч байна!
Эсвэл хүсээгүй ч тэдний үйл ажиллагаа Монголын ард түмнийг ийм байдал руу түлхэж байна! Үүнийг хараад суух буюу Монгол Үндэстэний мөхлийг хүлээх эрх агуу их Монгол Үндэстэний эс ширхэг болж төрсөн надад байсангүй.
Учир иймээс Үндэстэний үзэлтнүүдэд, Эх орончдод, үндэсний, үндэсэрхэг хэмээгчдэд, ерөөс агуу их Монгол Үндэстэний эс ширхэг болж төрсөн хүн бүрт энэ асуудал хамаатайн учир Эх орноо, Улс Үндэстэнээ хайрлах сэтгэл зүрхтэй Монгол хүн бүрт зориулан та олны мэргэн оюунд толилуулж байна. Болгоон соёрхно уу.
Монгол үндэстэн он цагийн эргэлтэнд хөгжин мандаж, бууран доройтсон нь цөөн бус боловч Үндэстэний соёл, ёс заншлаа үеэс үед уламжлан үлдээж, газар нутаг эх орондоо эзэн нь байсаар өнөөг хүрсэн юм.
Гэтэл сүүлийн 18-н жилийн дотор зохион байгуулалт бүхий бүлэг этгээд Монгол Үндэстэний шилдэг хөвгүүд охидын зүтгэл тэмцэл, цус хөлс шингэсэн Монгол Улсын Тусгаар тогтнолыг ганхуулж, бүтээн босгосон барьж байгуулсан бүхнийг нь төрийн өмчийг хувьчлах нэрээр зувчуулж, гадагш дотогш зөөж үрэн таран хийж байна.
Тэд хувь хүний эрх ашгийг улс төрийн! хувийн өмчийг эдийн засгийн эрхэм зорилго! хэмээн тунхаглаж, энэхүү үзэл санаанд тулгуурласан 1000 гаран хуулийг батлан гаргаад байна.
Эдгээр хуулиудын хүрээнд бид халдашгүй дархан эрхээ хувьчилж!! эх орондоо харийнханд боолчлогдох, эх орноо харийнханд худалдах!! сэтгэхүй Монгол даяар “хар тахал” мэт тархаж байна.
Үндэстэний оршихуйн нэг үндэс газрыг хэн мөнгөтэйд нь дуудлагаар худалдаж, Үндэстэний дахин нөхөгдөшгүй баялаг алт эрдэнэсийг Монголын хууль харийнханд шимтгэл авах төдийхнөөр зүгээр л өгчихөж байна!
“Ардчилал”-аар халхавч хийсэн зальт этгээдүүдийн боловсруулж гаргасан хуулиудын “ач”-аар Монгол Улс нийт газар нутгийнхаа хоёрны нэгийг лиценз хэлбэрээр гадна дотны хэн дуртайд нь олгоод байгаа бөгөөд Монгол Улсын газар нутгийн гуравны нэгийг харийнханы эзэмшилд нэгэнт өгчихөөд байна!
Ийнхүү эдгээр хуулиуд нь Монгол Үндэстэний эрх ашигт харшилж, Монгол Үндэстэн оршин тогтнох тулгуур үндсүүдэд халдаж, Монгол улсын Тусгаар тогтнол, аюулгүй байдлыг ганхуулж байна. Энэ бүхнээс дүгнэвэл Монгол Үндэстэн оршин тогтнох тулгуураа алдаж, Монгол үндэстэн түүний эрх ашгийг хамгаалж байгуулсан Монгол улс цаашид орших уу? эс орших уу? гэсэн амин чухал асуудал өнөөдөр Монгол үндэстэний өмнө тулгараад байна.
Монгол улсад 30 гаруй нам улс төрийн үйл ажиллагаа явуулдаг боловч тэдгээр намуудын үзэл санаа, үйл ажиллагаа нь өөр хоорондоо ялгагдах зүйл бараг үгүй бөгөөд тэд “ардчилал” хэмээх мананд төөрч будилжээ.
Төөрч будилсан нь байхад зориуд төөрүүлж, будилуулж, ард түмнийг хуурч мэхэлж, итгэл сэтгэл дээр нь дөрөөлж буй зальт этгээдүүд Монголын улс төрийн намууд болон бусад хүчинүүдэд оршиж, Монгол Үндэстэний эсрэг бодлого боловсруулж, үйл ажиллагаагаа эрчимтэй явуулсаар байна!
Энэ нь сүүлийн 18-н жилд Монголын төрөөс батлан гаргасан хуулиудаас илэрхий харагдаж байна. МАХН төр барьж байна уу? АН төр барьж байна уу? Эсвэл олон намын эвсэл төр барьж байна уу? гэдгээс үл хамаарч, Монголын төр хувь хүний эрх ашгийг эрхэмлэж, ингэснээрээ Монгол Үндэстэний эрх ашгийг уландаа гишгэж, үүний улмаас Монгол Үндэстэний нэгдмэл байдал алдагдаж, дур зоргоороо авирлах үзэл - волюнтаризм газар авч, төргүй, засаггүй байх үзэл - анархизм гаарч, Үндэстэний эсрэг гэмт хэрэг үй олноор гарах болж, түүнийг Монголын хуулиар хүлээн зөвшөөрч байна!! Энэ нь ард түмнийг улс төрөөс залхааж байна.
“Улс төр” бол тухайн Улсын ард түмний хүндэтгэн дээдэлж, хүрээлж байх учиртай ариун нандин зүйл билээ. Гэтэл Монголын улс төрийн намууд хүн ардаа “Улс төр” гэсэн хүндэт ойлголтоос залхааж, Улс төргүй буюу байсан ч хэн нэгэнд найр тавихад бэлэн болтол нь залхааж байна! Монголын улс төрийн намууд үүнийг хүсч байна!
Эсвэл хүсээгүй ч тэдний үйл ажиллагаа Монголын ард түмнийг ийм байдал руу түлхэж байна! Үүнийг хараад суух буюу Монгол Үндэстэний мөхлийг хүлээх эрх агуу их Монгол Үндэстэний эс ширхэг болж төрсөн надад байсангүй.
Учир иймээс Үндэстэний үзэлтнүүдэд, Эх орончдод, үндэсний, үндэсэрхэг хэмээгчдэд, ерөөс агуу их Монгол Үндэстэний эс ширхэг болж төрсөн хүн бүрт энэ асуудал хамаатайн учир Эх орноо, Улс Үндэстэнээ хайрлах сэтгэл зүрхтэй Монгол хүн бүрт зориулан та олны мэргэн оюунд толилуулж байна. Болгоон соёрхно уу.
Монгол үндэстний эрх ашгаас урвагч хэн ч болов бидний дайсан.
Монголын ард түмнийг оюун санааны хувьд талцуулан ардчилсан, ардчилсан биш гэх мэтээр хувааж байгаа энэ 2 улс төрийн хүчнүүд ард түмнээсээ уучлал гуйвал яасан юм бэ? Үнэхээр улс эх орныхоо төлөө шударга ёсны төлөө ажиллана гэж байгаа юм бол энэ сонгуулийн бузар булай хэрүүл тэмцэл чинь шударга явдал уу? Ард түмнээ үл хүндлэж,доромжлон хэрүүл тэмцэл, гүжир гүтгэлэгээр энэ сонгуульд ялалт байгуулчихаад үнэхээр ард түмэнтэйгээ амь нэгтэй байж чадах уу? Амжих уу?
Элбэгдөрж , Энхбаярыг үнэхээр тэгэж сонгомоор байгаа юм уу? Энэ 2 хүн Монгол улсын ерөнхийлөгчөөр сонгогдох ухаанлаг, оюунлаг байна уу? Бороо голд Цайрт Менаралтай хийсэн тогтвортой байдлын гэрээнээс Монгол улсын хүртэж байгаа хохирол алдагдалын хэмжээ Энхбаяр,Элбэгдөрж,Улаан,Баабар мэтийн хүмүүсийг харь гариг руу чулуудсан ч багадхаар л байна. Өдөрт сая доллар шүү дээ!!!!
Саяхан л энэ хүмүүсээс муу хүн байхгүй гээд жагсаал хийгээд байсан нөхөд юу болсон бэ? Саяхан л Элбэгдорж тогтвортой байдлын гэрээг хахууль аваад баталчихлаа гээд байсан хүмүүс яагаад таг дуугай байна?Ард түмнийг сохор дүлий гэж боддог уу? мартамхай гэж боддог уу? Үгүй дээ.Ард түмэн дандаа үнэний талд зогсдог юм. Доромжловч долоон бурхан од шиг гялалздаг юм.Үнэндээ энэ 2 нэр дэвшигчдээ биш. Үнэнч шударга хэний ч төлөө ард түмэн саналаа өгнө. Элбэгдоржийг уран хөхөө,авилгалч гэж Энхбаярыг авилгалын эцэг алуурчин гэж саналаа өгөх гээд байгаа юм биш шүү! Нэр дэвшигчдийн буруу зөвийг хожим нэг л шөнө ард түмэн шүүгээд наана цаана болгочихно. Ард түмнээ төрдөө итгэх итгэлгүй болгосон энэ улс төрийн намуудын хорт үйл ажиллагаанаас Монгол улсын тусгаар тогтнол ганхахгүй гэх баталгаа алга. Төрийн минь сүлд өршөө гэж мөргөх өвөг дээдсийн минь сүнс тэднийг гэсгээх болтугай. Монгол үндэстний язгуур эрх ашгыг эрхэмлэгч хэн ч байсан Монгол үндэстний удирдагч мөн! Монгол үндэстний эрх ашгаас урвасан хэн ч болов Монгол үндэстний урвагч мөн.Урвагчид ганцхан цааз ял буй!
Элбэгдөрж , Энхбаярыг үнэхээр тэгэж сонгомоор байгаа юм уу? Энэ 2 хүн Монгол улсын ерөнхийлөгчөөр сонгогдох ухаанлаг, оюунлаг байна уу? Бороо голд Цайрт Менаралтай хийсэн тогтвортой байдлын гэрээнээс Монгол улсын хүртэж байгаа хохирол алдагдалын хэмжээ Энхбаяр,Элбэгдөрж,Улаан,Баабар мэтийн хүмүүсийг харь гариг руу чулуудсан ч багадхаар л байна. Өдөрт сая доллар шүү дээ!!!!
Саяхан л энэ хүмүүсээс муу хүн байхгүй гээд жагсаал хийгээд байсан нөхөд юу болсон бэ? Саяхан л Элбэгдорж тогтвортой байдлын гэрээг хахууль аваад баталчихлаа гээд байсан хүмүүс яагаад таг дуугай байна?Ард түмнийг сохор дүлий гэж боддог уу? мартамхай гэж боддог уу? Үгүй дээ.Ард түмэн дандаа үнэний талд зогсдог юм. Доромжловч долоон бурхан од шиг гялалздаг юм.Үнэндээ энэ 2 нэр дэвшигчдээ биш. Үнэнч шударга хэний ч төлөө ард түмэн саналаа өгнө. Элбэгдоржийг уран хөхөө,авилгалч гэж Энхбаярыг авилгалын эцэг алуурчин гэж саналаа өгөх гээд байгаа юм биш шүү! Нэр дэвшигчдийн буруу зөвийг хожим нэг л шөнө ард түмэн шүүгээд наана цаана болгочихно. Ард түмнээ төрдөө итгэх итгэлгүй болгосон энэ улс төрийн намуудын хорт үйл ажиллагаанаас Монгол улсын тусгаар тогтнол ганхахгүй гэх баталгаа алга. Төрийн минь сүлд өршөө гэж мөргөх өвөг дээдсийн минь сүнс тэднийг гэсгээх болтугай. Монгол үндэстний язгуур эрх ашгыг эрхэмлэгч хэн ч байсан Монгол үндэстний удирдагч мөн! Монгол үндэстний эрх ашгаас урвасан хэн ч болов Монгол үндэстний урвагч мөн.Урвагчид ганцхан цааз ял буй!
Тэнгэрлэг эх орон минь тандаа мөргөмү:
Газар бол улсын өмч хэн ч дураар зарж үл болно . The land is the ground of the state.
-Хүннү гүрний эзэн Модун хааны алдарт сургаал (МЭӨ 234-174)
Ахан минь явчаад эргэж ирсэнгүй
Салан хагацах амархан
Ахин бие биетэйгээ уулзах хэцүү
Адуу ноцолдоно хүн ноцолдохгүй
-“Ахын дуу” Сүмбэ улсын аймгийн тэргүүн Муюнхуй (МЭӨ 285 он)
Эх элбүр, эх минь ээ...
Өлөнгийн өвс гундахад хүрэв
Өнөр садан буцахад хүрэв
Өргө нутагтаа буцсу...
- Хүүгийн үг, Алтан ордны үйсэн дээрх бичиг (1240-1502)
Өсгөн төрүүлсэн Өл буурал ахайгаа
Яаж мартъя гэнэм чи?
Арван сар нуруугаа чилтэл өргөсөн
Ангир шар уургаа шимүүлсэн
Ачит цагаан сүүгээ хөхүүлсэн
Амраг хайртай эхийгээ
Яаж мартъя гэнэм чи?..
- Чингисийн хоёр эр загалын тууж ( 14 дүгээр зуун, 1300-1400)
Онон мөрөнд ахуй Халуут эгч минь хийгээд
Орхон Туулд агч өвчит бид хоёр
Халх Оннигуудын газар хол болбаас бээр
Хайрлан санагалзахын агаар нэгэн буй за
-Дуутын хар чулуу, Бахарайн Цогт хун тайж, 1624 оны намар
Үүл нь гараад бороо орохын цагт
Үүдэн гэмээнэ хоймор юуны ялгаа вэ
ҮЙл нь ирээд үхэхийн цагт
Хөгшин гэмээнэ залуу юуны ялгаа вэ
-Хурмаст тэнгэр, Говийн догшин ноён хутагт Дулдуйтын Данзанравжаа (1803-1856)
Холбоо шүлгүүд намираад гарах нь өөрийн хэлний монгол
Хослуулан зохиосон эгшигт дууны үг санаа нь монгол
Хойшид боловсрох соёлын зам дээр нь үндэс болох нь монгол
Хуучин ёсны азийн дундаас шинэ мандсан монгол
-Содномбалжирын Буяннэмэх (1902-1937)
Чихний чимэг болсон аялгуу сайхан монгол хэл,
Чин зоригт өвгөд дээдсийн минь өв их эрдэнэ.
Сонсох бүр яруу баялгийг гайхан баясч,
Сод их билэгт түмэн юүгээн бишрэн магтмуу би!
-Монгол хэл, Бямбын Ринчен (1905-1977)
Өсөхөөс сурсан үндэсний хэл
Мартаж болшгүй соёл
Үхтэл орших төрөлх нутаг
Салж болшгүй орон.
Хээрийн галуу нисэн үл хүрэх газраас
Хүний хүү тэгж эрдэнэ өвөртөлж харина. 1927 он
-Алс газар сураар явагч, Д.Нацагдорж (1906-1937)
Халх Монголын малчин Хатгин овгийн нүүдэлчин
Харц язгуурт Дамдинсүрэн Харь газар суухдаа
Эх нутгаа эрмэлзэж Элгэн саднаа дурдаж
Эцэг эхээ санагалзаж Эгшиглэж шүлэглэсэн нь энэ байна
-Буурал Ижий Минь, 1934, Цэндийн Дамдинсүрэн (1908-1986)
Цэлмэг залуу насныхаа Гал дөлөөр бадарч
Сэтгэл зүрх хоёртоо Шатаж явах үедээ
Чин сайхан амрагтаа хэлж үзээгүй үгээ
Чинийхээ төлөө үхье гэж эх орондоо хэлсэн
-Миний нутаг найраглал, Цэрэндоржийн Цэдэнжав (1913-1992)
Ертөнц зовлонгийн хажуугаар жаргалаар дүүрэн байдаг
Баяр жаргалын дундаас
Салж сарнисан ах дүү, амраг садан
Амьд мэнд уулзахын баяр гоц сайхан байдаг билээ
-Тунгалаг Тамир, Чадраабалын Лодойдамба (1917-1970)
Элэг зүрхнээс уяатай
Энхрий Монгол нутаг минь
Эцэг эхээс заяатай
Эрдэнийн алтан өлгий еэ.
- Халуун элгэн нутаг, Жамцын Бадраа (1926-1993)
Yлээж байгаа салхи нь Yнсээд байгаа ч юм шиг
Өршөөлт ээжийн минь гар Илээд байгаа ч юм шиг
Энэрэнгүй сайхан санагдахад Элэг зүрх минь догдолж
Хосгүй баярын нулимс Хоёр нүдий минь бүрхдэг
-Би монгол хүн, Чойжилийн Чимид (1927-1980)
Хичнээн сайхан салж болмооргүй ертөнц боловч
Гэзэгтийн дуулдаг өвгөн шувуу буцах цаг болжээ
Бид чинь ингээд л уван цуван хойт энгэртээ гарах улс шүү дээ
Манай монголын удам тасрахаар биш
Та нар минь тэгээд үр ач өнөр өтгөн жарган дэгжиж яваарай
-Өвгөн шувуу, Сэнгийн Эрдэнэ (1929-2000)
Цэцгийн сайхныг би зөвхөн нугаасаа түүлээ
Цэнгэлийн дууныг би зөвхөн талаасаа сонслоо
Хүлгийн хурдныг би зөвхөн сүргээсээ барилаа
Хүүхний царайлагийг би зөвхөн Монголдоо харлаа
-Зөвхөн Монголдоо, 1973, Бэгзийн Явуухулан (1929-1982)
Эрдэнийн арга билиг алтан соёмбын гачил дээр
Эх нутгийн шорооны амиар солих ширхэг дээр
Тусгаар тогтнол чамайг Тунхаглан бичнэ би
-Тусгаар тогтнол¸ Дэндэвийн Пүрэвдорж (1933)
Сэтгэлээр сайхан ээжий минь
Сэмхэн намайг дурсав уу
Уулаас санах ээжийгээ би
Ухаандаа гэнэт үгүйлэв үү
Бухимдсан сэтгэл минь тогтохгүй нь
Буцлаа даа... Буцлаа даа... Буцлаа даа...
-Явлаа даа, Явлаа Нямбуугийн Нямдорж (1934-1999)
Монгол гэж байсан ч орон
Байгаа ч орон байх ч орон
Байх байхдаа баргийн юм биш
Баатрууд билээ
- Монгол гэдэг ийм орон байсан юм, Ринченгийн Чойном (1936-1979)
Газрын холоос цайвалзсан
Ганган цагаан гэрүүд байна
Ганцхан насанд заяасан
Миний нутгийн бараа юу
- Миний нутгийн бараа, Шаравын Сүрэнжав (1938)
Сураг холын харь орноос ч төмөр гав таслан
Сул хатираар хүлэг морь нь гүйж ирдэг эх орон минь
Сувдан сондор шиг их л ганган цуваандаа уйлалданхан
Сугаа улайтал шувууд нь нисч, хүсч ирдэг эх орон минь
-Эх орон бодол Пунцагийн Бадарч (1939)
Сэрүүн намар болоогүйсэн бол
Шувууд юундаа буцах вэ
Хайртай үрээ бодоогүйсэн бол
Хаанаас ээж минь юундаа ч уярах вэ
-Хүүгийн бодол, Дожоогийн Цэдэв (1940)
Хүн төрлөхтөний үлэг оршил нь нүүдэл. Нүүдэл гэдэг хөдөлгөөн
Оршин байхын үндэс нь хөдөлгөөн чухамхүү
үргэлжийн хөдөлгөөн л амгаланг буй болгоно
Амгалангаас илүү жаргал гэж үгүй
-Оюуны орон зай, Дарамын Батбаяр (1941)Зүүдэн дунд жаргааж
Сэрэхэд зовиур эдлүүлэх
Зүрхний мухарт уятай
Холын холын бараа гэж
-Холын бараа Лхамжавын Лувсандорж (1943-1981)
Унахын учиргүй уул шиг хоёр сайхан хархүү
Ургахын улаан нарнаар хоёулаа унасан гэдэг юм
Хамгийн хүнд мөчид Эх орон танаасаа
Харамчийнхан амиа бас харамласангүй ээ
-Харамчийнхны дууль, Дөнгөтийн Цоодол (1944)
Эх нутаг минь шүлэг шиг сайхан
Эх орон минь дуу шиг сайхан
Эргэх дөрвөн цагт амьд явах сайхан
Эрээнцавд цас орох нь сайхан
- Дөрвөн цаг, Данзангийн Нямсүрэн (1945-2002)
Томоогүй явж боллоо ээжээ
Тогоруу буцаж зэгс шаргалтлаа
Хорвоод намар ирдгийг мартсан
Хонгор хүүгээ уучлаач ээжээ
- Хорвоод ганцхан ээждээ, Санжаажавын Оюун (1946)
Хайрхан уулын барааг
Харах бүр минь жаргал юмаа
Хайртай буурал аав ээждээ
Харих бүр минь заяа юм даа
-Хайрхан уулын бараа, Довчингийн Отгонсүрэн (1946-1999)
Хагарсан чулуу дахиад хэзээ ч эвлэдэггүй шиг Yнэнээ хэлье
Нулимсаараа зуурч хэлье
Хагацахын цагт үхэл давж уулздаггүй шиг Yнэнээ хэлье
Амьсгалаа зангидаж хэлье Ижийтэйгээ байхад би баян байсан
-Ижийтэйгээ байхад би баян байсан, Бавуугийн Лхагвасүрэн (1945)
Мөрөн голын чулууд усандаа дуулалгүй удсан ч
Мөнхийн дуугаа мартаагүй байх юм аа, эх орон минь!
Гольдрол дундаа мөлсөн чулуу нь хүртэл дуулахлээр
Голт зүрх өөрийн эрхгүй уярах юм аа, эх орон минь!
- Чулууны аялгуу, Гомбожавын Мэнд-Ооёо (1952)
Цагаан хэрмийг барьсан ард түмэн бахархалтай
Цагаан хэрмийг бариулахад хүргэсэн ард түмэн түүнээс ч дутуугүй түүхтэй
-Монголын Түүх , Бат-Эрдэнэ Батбаяр Баабар (1954)
Холын зэрэглээ нь тодроод байна
Хонгор ижий минь алга уу даа
Хадган сэтгэл минь нялхраад байна
Хатан ижий минь ирэв үү дээ
-Зүүдэнд ирсэн хонгорхон ижий киноны дуу, Үржингийн Хүрэлбаатар (1954)
Орчлонгийн дутуу гэдэг ганцхан юманд л байх юм даа
Аавдаа би эрхэлдэг байсан
Амьдрахын жамтай насандаа амьсгалахын зайтай
Үнэн явах юмсан гэж хичээдэг юмаа Эх орон минь
-Би Монголоороо гоёдог, Шагдарсүрэнгийн Гүрбазар (1955)
Тэнгэрлэг эх орон минь тандаа мөргөмү
Тэнд энд хэвтэх чулуунд чинь үнэн оршдогт итгэмү
Амьд яваа минь таны таалал гэмү,
Аугаа их тандаа би өдөр бүхэн мөргөмү
Амьсгалах тоолондоо тандаа хүрч очму...
Амьддаа бие биеэ хайрла, хүмүүсээ
Аливаа сайхан бүхнээ бусдаас битгий харамла...
-Төрийн шагналт, яруу найрагч Очирбатын Дашбалбар (1957-1999)
Зүүдэндээ эх орноо үзэх найруу
Зүмбэр их уулсын бэлийн цоохор цасыг цоо түрж
Зүү орох төдий зайд яргуй соёлж
Зүүдэндээ эх орноо үзэх найруу, сэрэхүл, намар гадаа
-Зүүдэндээ эх орноо үзэх яруу Сүхбаатарын Батмөнх (1960-2002)
Харийн нутаг давчдаад байна
Харсан зүгтээ гүймээр л байна
Хатуу дарсыг ч цутгамаар л байна
Хашгирч уйлмаар дуулмаар л байна
-Хариас дуулсан дуу, Бархасын Дорж, (1964), Дуучин Д.Жаргалсайхан
Самсаа шархиртал янцгаалдах Монгол адуун сүргээ
Санаа сэтгэлийг амраагч талын бор салхиа
Санаж байна би санаж байна
Сэтгэл зүрхээ бэтгэртэл санаж байна
- Эх орон таныгаа санаж байна, Д.Цэрэнбат
Үүнээс Цэлмэг хөх Тэнгэр гэж Үгүй
Эх орноос минь Сайхан нутаг Хаа ч Үгүй
Үүнээс илүү Хайрлах Шүтээн Үгүй
Эх Орноос минь Сайхан Нутаг Хаа ч Үгүй
- Эх Орон, Хурд, Ардын жүжигчин Б.Дамчаа
Болор биеийг минь нууцлах Газар шороо
Дорнын их амар амгалан
Ижийгээр минь бүүвэй аялуулж Эцгээр минь үнэг эсгүүлсэн
Дэрлээд нойрсох Миний хатан өвөр
Монголын их амар амгалан, Цогдоржийн Бавуудорж (1969)
Мэдэрч чадаагүй ёс төдий үнсэлт
Миний залуу нас холын бороотой хот
Хагацах учрахын аль аль нь хуучирсан хойно
Харин энэ тал нутаг юутай хоосон
- Хөгжим сонсож суух 50 эгшин, Гун-Аажавын Аюурзана (1970)
Эцэж ядарсан үедээ нутаг амьтай зүүдлэхдээ
Эх оронтой хүмүн гуйлгачин бишээ мэдэрнэм
Энэлж шаналсан үедээ ижий амьтай зүүдлэхдээ
Элгэн садантай хүмүн Баян гэдгээ мэдэрнэм. Ц.Батмөнх
Миний монголын тэнгэрт өдөлсөн шувуу
Бусдын тэнгэрт өдөө цацдаггүй
Миний монголын тэнгэрт өссөн бүргэд
Будант газар ясаа тавьдаггүй
-Тэнгэр, Баярхүүгийн Ичинхорлоо (1973)
Гадаад Монголын автономи ба амгалан байдлыг хамгаалан туслах намын бичиг
Гадаад Монголын автономи ба амгалан байдлыг хамгаалан туслах намын бичиг
Түүх эргэн давтагддаг гэдэг.1920 оод оны үед Монгол улсынхаа тусгаар тогтнолынхоо төлөө тэмцэж явсан эрэлхэг,ухаалаг нэгний бичсэн бичиглэлийг дахин нийтлэв! Монголчууд минь нэгийг бодож үүсэл гарал удам судраа хүндэтгэж ухаалаг эвтэй байцгаая! Бидний дунд эвийг эвдэрүүлэх, хорон санаат эрлийз бодолтой хүмүүс дүүрэн байгаа гэдэгт итгэж байна. Энэхүү нийтлэлийг маш анхааралтай уншаарай.Гадаад Монголын бүх засаг, лам нар ба ардад сануулах учир: Янаг ах дүү та нарын мэдсээр өнгөрсөн ес, арван жилийн чанад манай уул орон нутаг нь туйлын ядралтай агсан аж. Тэр үед бид бүхний дээр хүнд чулуу мэт Хятадын хөнөөл тогтсон бөлгөө. Юун хэмээвээс манай Халх Монголын эрдэм засагт хор үүрд тэнхрүүлэхгүй мунхгаар явуулах гүнээ хол аргыг хийсэн амуй. Үнэхээр хорсолтой, үнэхээр заналтай. Их Богд Чингис хааны үр садан болох манай Халхын засаг ноёдыг өөрсдийн дур зоргоор инээдэм мэт дэвшүүлж, халж агсныг хэн ч мэдмүй. Бас мөн ёсгүй хятад сайд нар авилгалан манай засгийн ноёдыг худал хуурмагаар яллаж хөрөнгийг хохируулсан сарниулсан билээ. Халхын Их Өндөр гэгээн ба манай төрсөн туйлын сайхан орон нутаг нь хятадын эрлийзийн хорлолоор цөөдөн барагдах шахжээ. Түүнийг цөөлөн сарниулж муу гоёчоор манай засаг хошууд ба ардын газар орныг булаан авч нүүдэлчин хятадыг суулгахад хүргэсэн ажээ. Энэ мөнхүү суртахууныг умартсан хятад нь манай шарын шашин үндсийг таслан язгуурын тогтсон засгийн эрхийг булааж, муж байгуулан бид бүхнийг боол болгон, Дотоод Монголын түмэн мэт шүтээн сүм хийдүүдийг хоосруулан завджээ. Хэдий тийм хорт санаа зангидавч үзэж аврах бурхан тэнгэр дээр байх тул бидний Халх Монголчуудын туйлын гашуун зовлонг өөд татаж туслах дээдсийн хүчин адисаар ба далай мэт буяны чадал үнэнхүү сүсгийн үүднээс Богд Жавзундамба хутагт хаан маань зориг хүчийг илэрхийлэн бузар муухай хар хятадын гараас мөлтрөх тэмдгийг үзүүлэн нууцаар шууд их хувьсгалын мянган нар мэт гэрэлтэй эрдэнийн тугийг босгосон. Их эзэн хаан Богд Жавзундамба таны арсланы дуу мэт алтан хаын зарлигийг сонсож бүх ард бид бүгдээр Алтай уулын өврөөс Алшаа, Ордос, жич Оросын Буриад хүртэл сэнхрэн босоод сэрж, сүртэй их тугийн зүг хандаж, чин үнэн зориг хүчийг нэгтгэн чармайж, эзэн хаан Богд Жавзундамба хутагтын сүлд ба бурхан тэнгэрийн адисаар хамгийн хохируулагч хорт санаат хар хятадын хэлтгий ёсыг нэгэн өглөөний хооронд манан мэт, усны дээр хөөс адил үтэр түргэн арилгаж, бүх монголчуудын орон нутгийг туйлын ядралаас зайлуулж, төв жаргалыг олгуулан тогтоохуйд, мордуулсан буу зэвсэг ба элссэн баатарлаг цөөн цэргүүдээр үлэмж сум зэвсэгтэй Бээжингийн түрслүү цэргүүдийг байлдахуйд байлдааны газраас тэрхүү хятад цэрэг ичгүүргүй бахиралдаж туулай мэт жанчигдсан боловч хар хятадын мэхт арга ихдэж, бидэнд тусыг үзүүлэн агсан Оросын өдий төдий сайд түшмэлийг худалдан авч, цус нулимсаар завсардуулан атал эдүгээ монголчуудын олонхи нь самуун залихай хятадын мэдэлд зовлонгийн далайг алдагдаж, зүйлийн гашуун хорыг амсаж даруулахаа бага үзэж үл баран, манай Халх нарыг түлхэн живүүлэхээр оролдсон өөдөлшгүй нэгэн хэдэн залихай баньд, эрлийз нар ба бүх үндсээ алдсан ноёдыг худалдан аваад манай автономит Гадаад Монгол улсыг дэгжүүлэхгүй арга мэхийг үүсгэн, хар хятадыг өөртэйгөө дотнолон амраглуулсан бөгөөд, бас нэр ба үнэн тангараг тэргүүтнээ умартсан тэд нар, улсын хулгайчууд, хортны нам болж манай мэргэн алдарт Засагт хааныг хорлон алаад, залуу бөгөөд баатар сүртэй Түшээт хааныг бас тэр мэтээр хорлосон нь үнэхээр заналтай. Улсын хэрэгт маш мэргэжиж дотоод, гадаад алдаршсан нэрт лам, Цэрэнчимэд басхүү тэр мэт хулгайчуудын гарт цаг бус үхлээр үхсэн. Бас манай Богд эзэн хааны шадар сайд далай мэт гүнээ ухаан төгөлдөр Дайчин чин ванг бас ухваргүй баньд нар ба эрлийз нар архиар согтоож алсныг хэн ч үл мэдэх газаргүй. Энэ мэтээр хор ерд ерөндөж алагдсан мэргэн төгөлдөр Түшээт ван, Бинт ван, Далай ван, жич сахалт лам эдгээр цөм ийнхүү хорлогдсон тэргүүтэн. Махан бие олсон шулмас нар энэ мэтээр манай халхын тэргүүн эрдэмтэнг идсээр. Богд Чингис хааны язгуур үндэсний үр маш ариун тунгалаг оюут ерөнхий сайд Сайн ноён хааныг хорлосон нь даанч өнгөргүй, муу хоронд хамаг бие шарлаж хилсээр өөд болсон. Энэ мэт хорт үйлсийг шүүмжилбээс Сайд ван хэмээх зарим суурин бүх ардын дээр толилж залруулах тэргүүн болсон нь мөнөө, ийнхүү хорлож бүрэлгэвээс ард юуг түшиж амьдраваас болмуй. Улс юунд засагдан дэгжвээс болмуй хэмээн бодвоос үнэхээр уйтгарлалтай бөгөөд уурлалтай. Манай Халхын сайн тэргүүлэгчдийг алж бараад улсын хэргийг сайнаар сэтгэх хүнгүй болгон, гэрэлт эрдэнийн ширээг бузартуулан хайран тулгар төрийг унагаж хамаг ардыг сарниулан толгой мөрний дээр тэгшдэхгүй, хар хятадын гажуу засаг эрхийг хүлээлгэх нь нэгэнт үнэн болов. Эдүгээ тэдний шулмасын санаа одоо бүрэн бүтэхэд ойртжээ. Эдүгээ бэрх самуун цагт манай халх нарт улсын хэргийг устгахгүй явуулах гүн мэргэн эрхэм язгууртан цөөн болжээ. Одоо улсын хэргийг өөрийн гэрийн үйлсийн адил үзэж, язгуур үндсийг мэдэх нь ховорхон. Харин хятадаас нууцаар цалин авах залихай баньд, эрлийз нар манай халхын засгуудын нэр сүрийг доромжилж бууруулан, хошууны Тусгаар Тогтнол сонингийн хайчилбар Дугаар: 1991.VI.4. №27 [9274] тамгыг хөнгөн болгон, тэрхүү өөрсдийн адил язгуургүй эрлийз нарт олгож, нүүрт ван гүний нэрийг шагнамуй. Удалгүй золбин баньд, эрлийз нар өөрийн боолчууд ба тэжээсэн нохойд боловч ван гүн зэрэг олгуулахад энэ хулгайчууд манай нэр сүрийг хар хятадаас илүү доромжлон дарлах болжээ. Үнэхээр энэ муу хулгайчуудын үүсгэлээс Халх дөрөв, шавь хоорондоо эв найрамдлыг алдаж буурай болсноор бүх улсын хэргийг дотоодоос эвдэн устгах хэрэг илэрхий болов. Ялж төгссөн бурхан бодь модны дэргэд сууж ном бясалгахад олон шулмасууд гадуур хүрээлж зовоосныг үлгэрлэвээс, манай их Богд эзэн хааныг өмхий хар санаат гадаадын хорт дайсанд худалдсан баньд, эрлийз нараар хэлтрэхгүй үйлийн үрийн эрх дор хүрээлэгдэн зовоосоор өнө удав. Энэ хулгайчууд нь хэний ч биеийг хаан лугаа үл учруулан улсын үнэхээрийн зүдгүүртэй байдлыг айлтгамуй. Манай хөөрхий эзэн хаантан эдүгээ цагт Дайчин улсын Бадаргуут төр хэмээх их хуандий мэт бэрх суудалтай болжээ. Улс төрийн буурай цагт манай Гадаад Монгол улсын хэрэг нь Дайчин улсын төр ширээгээ алдахад дүрэмлэсэн дүрэм мэт эрхлэн явуулагчид гадаадын муу дайсан лугаа сүлбэлхийлэн улсыг худалдсан хүний тэргүүн нь эрлийзийг дэлхий дахины хүн бүгд мэдэрхүй. Тэр манай улсыг мөхөөж эзэн хаантныг эрдэнийн ширээнээс зайлуулан улсыг мөхөөхийн тул хар хятад цэргийг авч ирээд тэдний сайд түшмэл лүгээ эзэн хаан ба улс төрийг худалдах хэрэг тун үнэн бөгөөд үнэхээр сайн арилжаа үйлдмүй. Манай халхын ноён, түшмэд хүн ард бүгдээр энэ хуурмаг хулгайчуудын уран үг, засдаг царайд одоо бачлагдахгүй буй за. Эд нарын хэлэх нь: Хятад цэргийн ирсэн учир нь Харчины дээрэмчин бөгөөд Буриад самуун намаас орон нутаг юугаа Хятад цэргээр хамгаалуулмуй хэмээсэн нь эхнээс эцэс хүртэл худал буй. Манай өөрийн этгээдээс маш нууцаар нэгэн сайдыг эзэн хаан танаа бараалхуулж хэдэн цэргийн түшмэдийг Өвөр Монгол ба Буриад газраар зарж үнэнийг байцааваас манай өвөр хошуудын ах дүү нар ба Оросын харъяат буриад нар манай хаан эзэнтний хаврын Буриадын элч нарт дотуураар айлтгасан зарлигийг дагаж хятадын цэрэг ба дотоодын муу хулгайчуудыг хөөн гаргаж хоосруулан дарахын тулд цэрэг түшмэдийг өөр хошуудын олон ван засаг нар лугаа зөвлөлдөн элсгэсэн нь мөн болой. Үүнээс гадна манай өвөр хошууд ба Оросын харъяат ах дүү нар Оросын самуун нам ба Хятадын үймээнд туйлын муугаар дарлагдаж зүдрээд манай улсад дагаж багтахыг гуйснаас өөр ямар ч санаагүй хэмээмүй. Тиймийн тулд хянаваас, манай Халхын хаад, сайд нарыг залгисан шулмасуудад итгэж үл болмуй. Эрхэм язгуурын засгууд, аврал болсон ариун санваарт лам нар, хөдөөгийн хар шар авхай нар бүгдээр сонсох ажаам уу? Манай Гадаад Монголын бузар дорой арилах буй за. Юун хэмээвээс муугийн туйлд хүрвээс сайн болмуй. Тиймийн тул удахгүй гадаад, дотоодын дайсныг байлдах учирт эзэн хааны алтан зарлиг буймуй за. Буу зэвсгийг бэлтгэж тэр өдрийг бүгдээр хатуужин хүлээвээс зохистой. Тухайд эзэн хаан Жавзундамба хутагт таныг зовлонгоос гарган, манай хан, сайд нарыг хилс үхсэн өшөөг хариулж, олон ардын туйлын дарлагдсан гашуун ба бас хар хятадын цэргийг авч ирэн нийт дарлуулах өөдөлшгүй муу эрлийз нар танаа хийсэн үйлээ амсмуй за. Олноо өргөгдсөн эзэн хаан нь өнө удаан гарахуй ертөнцийн дотор мэндэлсэн тул манай их Чингис өвгийн эзэлсэн их газруудыг хураан мандуулан соёл суртал эрдэм засгийг тэнхрүүлэх болтугай”. Тусгаар Тогтнол сонингийн хайчилбар Дугаар: 1991.VI.4. №27 [9274] Өнгөрсөн оны эцсээр эрдэм шинжилгээний томилолтоор Зөвлөлт Буриадын Нийгмийн Шинжлэх ухааны хүрээлэнд очиж ажиллах завшаан тохиож билээ. Тус хүрээлэнгийн гар бичмэлийн санд Монголын холбогдолтой бичиг баримт нилээд байгаагийн дотор “О зашите правопорядка Автономной Внешней Монголии” хэмээн гарчигласан нэгэн бичиг буй нь шашин төрийг хослон барих хаант Монгол улсын эцсийн улиралд буюу тухайлбал, хятадын гамин цэрэг Монгол орныг эзлэн авсан үед холбогдох нь түүний утгаас тодорхой байна. Энэхүү бичгийг тусгаар тогтнолоо сэргээхээр тэмцэж байсан монголын нийгмийн дээр дурдсан бүлэг, хүчээс чухам хэн нь үйлдэж, хэнд гардуулсан, хэрхэн Буриадын Нийгмийн ухааны хүрээлэнгийн гар бичмэлийн санд орж хадгалагдсан нь тодорхойгүй. Ямар боловч бичгийн доторх “өнгөрсөн ес, арван жилийн чанад” манжийн шинэ засгийн бодлогыг хэрэгжүүлэх хэмээн монгол үндэс угсааг таслах аюул нүүрлэж байсныг өгүүлснээс үзэхэд 1919, 1920 оны үед бичигдсэн бололтой. ИДШИННОРОВ
Биднийг Элбэгдөрж хошгоруулах юм гэнэ.Хошгорох уу яах уу?
Энд дараад бичлэг үзнэ үү! Биднийг Элбэгдөрж хошгоруулах юм гэнэ.Хошгорох уу яах уу?
Хуулийн цоорхойгоор элдэв шашны урсгалыг нэвтрүүлэх нь хэнд ашигтай вэ
Гадны шашны урсгалууд сүүлийн жилүүдэд манайд ихээр орж ирэх болсон. Хаа сайгүй л оройдоо загалмай хатгасан байшин барилгууд баригдаж, хүүхэд багачууд “Их эзэн”-дээ баярлалаа гэж “хэлд орж” байгаа нь үүнийг гэрчлэх биз. Хэдийгээр хүний шашин шүтэх эс шүтэх нь Үндсэн хуулиар олгогдсон эрх байдаг хэдий ч замбараагүй олгогдож байгаа шашны байгууллагын зөвшөөрлийг эргэн харах цаг нь нэгэнт болжээ.
Өнөөдөр нийслэл хотод үйл ажиллагаа явуулдаг шашны 162 сүм хийд бүртгэлтэй байдгаас огт бүртгэлгүй 60 сүм, хийд байдаг аж. Албаны эх сурвалжийн мэдээлснээр мөн тооны шашны сүм хийд нууцаар үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа гэнэ.
Улаанбаатарт үйл ажиллагаа явуулж байгаа дээрх сүм хийдийн 64 Будда, 90 Христ, Бөөгийн зургаа, бусад урсгалын шашны байгууллага хоёр байдаг юм байна. Дээрх шашны байгууллагуудын албан ёсны зөвшөөрөлгүй салбар нь хөдөө, орон нутагт цөөнгүй байдаг. Гадны улс орнуудад насанд хүрээгүй хүүхдүүдийг шашны үйл ажиллагаанд татан оруулах, мөн ахуйн хэрэгцээний бараагаар хуурч хүмүүсийг шашиндаа оруулахыг хориглосон байдаг аж. Гэтэл манайд үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа сүм, хийдүүд нь ихэвчлэн бага насны хүүхэд болон ядуу иргэдийг ууж, идэх зүйлээр хуурч шашиндаа татан оруулахыг оролддог нь нууц биш. Бүр хэн хүнд амар олдоод байдаггүй хотын төвийн байршил сайтай газруудад гадны шашныхан барилга байгууламжаа бариад, тухалчихсан байх нь цөөнгүй.
Гэхдээ манайх шиг эмзэг бүлгийн хүмүүстээ анхаарал тавьдаггүй, тэднийг хүний тооноос хасах шахсан улс оронд бол гадны сүм зарим талаар ач тусаа өгөх нь бий. Үүнийг үгүйсгэх эрх хэнд ч байхгүй. Зарим айлын хүүхдүүд христэд итгээд гадаад хэл сурч гэнэ, юмыг сайн талаас нь харж сурсан байна гэх мэтчилэн сайн сайхан зүйл бишгүй л сонстдог.
Уг нь манайх буддын шашинтай болохоор христийн шашныг давуу байлгахгүй гэсэн хязгаар тавьдаг гэнэ. Харин өнөөдөр энэ хязгаар алдагдаж христийн сүм хийдүүд буддынхаас олон байгаа нь дээрх тооноос харагдаж байна. Хамгийн харамсалтай нь хувь хүний бодол санаа нь төлөвшөөгүй өсвөр насны хүүхдүүд харийн шашинд итгэгч болж байгаа явдал юм. Энэ нь монгол ёс заншил, шашин зан үйлээсээ хөндийрөхөд хүргэж байгаа гол хүчин зүйл учраас тэр.
Эдгээр шашны байгууллагуудын зарим нь хашаа эсвэл, орц хонгил түрээслэчихээд хүмүүсийг шашиндаа итгүүлэхийн тулд янз бүрийн арга хэрэглэдэг. Бүр шашиндаа хэт итгэсэн зарим нэг өсвөр насныхан амиа хорлож байсан тохиолдол ч бүртгэгдэж байсан билээ.
1993 онд батлагдсан шашны байгууллагуудын тухайн хуулинд тухай орон нутгийн иргэдийн хурал өөрсдөө дүрэм журмаа батлаад зөвшөөрлөө олгодог. Өөрөөр хэлбэл, Улаанбаатар хотод өөр журам, Ховд аймаг өөр журамтай байдаг гэсэн үг. Энэ мэтчилэн хуулийн цоорхойг ашиглан ядуу буурай иргэдэд элдэв щашны урсгалыг нэвтрүүлэх гэсэн оролдлого байсаар л байна.Түүнчлэн Монгол Улсын хууль ёс, дүрэм журам, зан үйлд харшлахгүй бол гадны сүм хийдүүд үйл ажиллагаагаа явуулах боломжтой байдаг юм байна. Сүм хийдүүдийн үйл ажиллагаанд Нийслэлийн иргэдийн хурлын төлөөлөгч хяналт тавьдаг. Гэхдээ сүм хийдүүдийн дотоод үйл ажиллагааг тэр бүр хянаад байж чаддаггүй. Боломж ч хомс. Гадны сүм хийдийн асуудал нь үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой байдаг.
Тиймээс харийн шашны байгууллагад өнөөдрийнх шиг замбараагуй эөвшөөрөл олгоод байвал цөөхөн хэдхэн монголчуудыг хагаралдуулахгүй гэсэн баталгаа байхгүй юм. Тиймээс энэ олон зөвшөөрөлтэй, зөвшөөрөлгүй шашны сүм хийдүүдэд тавих хяналтыг өндөржүүлэж, санхүүжилт нь хаанаас хэрхэн орж ирж байгааг нягталж үзэх нь зүйтэй болов уу.
Д.ТАМИР
Ариун голомт
Монгол Улс хөгжих болно. Ирэх жилээс үндэсний бүтээгдхүүн нь жилдээ 20-30 хувиар өсөх үсрэнгүй хөгжилийн замд орно. Магад 15-20 жил тасралтгүй хурдацтай хөгжих биз. Үүнд ганцхан Монголын улстөрчид л өөрсдөө саад хийхгүй бол шүү дээ. Хөгжлийг дагаад их бүтээн байгуулалтууд эхлэнэ. Их бүтээн байгуулалтад их ажиллах хүч хэрэгтэй болно. Ажил хийх сонирхолтой, ажиллах чадвартай, ажил хайж байгаа бүх монголчууд өөрсдөө хийгээд барахгүй их ажилтай болно. Зөвхөн хоёр толгой ч биш өөр олон орд, дэд бүтэц, төмөр зам, үйлдвэрүүд ар араасаа ашиглалтанд орж үүнийг дагасан үйлчилгээ, сургалт, хангамж гээд бидний цөөн монголчууд дангаараа яагаад ч амжуулахгүй их ажил эхэлнэ. Монгол хүн авхаалжтай авьяастай тул хүн бүр хэд хэдэн хүний ажил хийх боловч амжихгүй асар их ажилтай болно. Гадаадад ажил хайн одсон 200,000 шахам монголчууд бүгд буцаж ирээд ч аравны нэгийг нь нугалаж амжимгүй асар их ажил бий болно. Хэрвээ улстөрчид маань гай болж саад хийхгүй бол шүү дээ.
Монгол Улс улам хурдацтай хөгжиж, иргэд нь баян чинээлэг амьдрал руу орох уу? Эсвэл хөгжлөө хүчээр саатуулан зогсоох уу гэдэг салаа замын уулзвар дээр ирэх болно. Сонголт хийх болно. Энэ сонголт нь гаднаас жил бүр хэдэн зуун мянган ажиллах хүч оруулж ирж хурдацтай хөгжлөө хадгалах уу эсвэл ажиллах хүч дутсанаас хөгжил саарах уу гэсэн сонголт байх болно. Хурдацтай хөгжсөн бүх орон энэ сонголтын өмнө ирж байсан. Бизнес эрхлэгчид, идэвхтэй ажиллагсад, илүү сайхан амьдралыг хүсэгчид, хөгжил дэвшилийн төлөө тэмүүлэгчид эхний сонголтыг хүснэ. Гэвч зарим нэг улстөрчид, ажил хийлгүй амаа хөдөлгөж амьдрагсад, хэт үндэсний үзэлтэй хийрхэгчид энэ сонголтыг нь зөвшөөрөхгүй хийлгэхгүй байх бүх аргыг хэрэглэж хамгаас илүү хашгичих болно. Эгэл ардууд эргэлзэн гайхана. Хэдэн зуун мянган хятад ажилчид оруулж ирж үйлдвэр, дэд бүтэц, үйлчилгээндээ ажиллуулбал үндэсний аюулгүй байдал, тусгаар тогтнол алдагдана, цагаач хятадын давалгаанд живнэ, монгол хүн эх орон газар шороондоо эзэн сууж чадахгүй болно гэсэн айдсууд, шүүмжүүд ажиллах хүчин оруулж эрчимтэй хөгжих сонгох замыг боомилох болно.
Баруун Европийн орнуудад дайны дараа 60-д оноос эхлээд 20-30-хан жилийн дотор Берлин, Лондон, Парис зэрэг гол гол хотууд, үйлдвэр бизнесийн төвүүдийнх нь хүн амын 40 хувь нь цагаач иргэд болсоны шалтгаан энэ л сонголт байсан. Олон арван мянган монголчууд солонгос, европ, америк тивд ажил олоод амьдраад байдгийн ганц учир бас л энэ сонголт. Тэдгээр орнууд хөгжихийг хүсчээ. Хөгжилд мөнгө, баялгаас гадна ажиллах хүч хэрэгтэй байдаг юм байна. 70-80 сая хүнтэй Герман, Англи, Франц, Австрали, Канад, Солонгост хүртэл ажиллах хүч хэрэгтэй байдаг байх нь. Тэд хөгжлийн замыг буюу цагаачдыг сая саяаар нь оруулах замыг сонгожээ.
Бид яах вэ? Монгол яах вэ? Сүүлийн 5-6 жил бид энэ зовлонгийн зах зухаас нь амсч эхэлсэн. Зам тавина, барилга барина гээд улирлын чанартай хятад ажилчид мянга мянгаараа орж ирэх болсон. Гэтэл энэ бол зөвхөн зах зух нь, эхлэл төдий нь. Жинхэнэ хөгжил эхлэхэд бидэнд зуу зуун мянган ажиллах хүч хэрэгтэй болно. Жил бүр хэдэн зуун мянган хятад ажилчид оруулах уу? Тэднээс жил бүр хэдэн арван мянгаараа үлддэг болох уу? Зарим хот аймгуудад бүр хятадууд монголчуудаас олонхи болох уу? Тэнд хятад хэл, хятад хоол, хятад соёл, хятад амьдрал ноёлж эхлэх үү? Одоо ч зарим сум орон нутагт хятад ажилчид хэдэн зуугаараа бөөгнөрч эхэлж байна. Хэдэн зуун мянган хятад эрчүүдийг бид үргэлж хашаан дотор нь хашаад байж чадах уу? Хүний эрх юу болох вэ? Бөөнөөр хорих лагерь, Гулаг бий болгохыг олон улс ч, хятад улс ч, тэр хятад хүмүүс ч, оруулж ирсэн компани ч зөвшөөрөхгүй. Өнөөдөр XX зууны 30 он биш.
Тэгэхээр яахав? Энэтхэг, непал, пакистануудыг оруулж ирэх үү? Хэдий хятад биш гэж бодсон ч хэдэн зуун мянга болвол, хэдэн сая болвол хятадаас ялгаа байна уу? Ялангуяа энэтхэг хятад хоёр энэ тал дээр адилдаа адил годилдоо годил, Азийн орнууд руу уралдан түрж, уралдан уусгаж идэж байна. Зарим бүс нутгийг бүр энэтхэг-хятадын хойг ч гэж нэрлэдэг. Энэ уралдаан даруй хэдэн мянган жил үргэлжилж байна.
Тэгвэл яах вэ? Хөгжлөөс татгалзаж ядуу дорой хэвээр үлдэх үү? Энэ нь амиа хорлосонтой адил мөхлийн зам. Тэртэй тэргүй бараг бусдыг гүйцэх боломжгүй шахам хоцорчихоод байна. Эсвэл ажиллах хүч бага шаарддаг өндөр технологийн бизнес эхлэх үү? Уул нь хамгийн зөв зам боловч өндөр хөгжлийн дараа л биотехнологи, хай тек, эм, зэвсэг, цөмийн эрчим хүч зэрэг салбарыг бий болгох хүчин чадалтай болдог. Эхлээд золиослогдоод, дараа нь суралцаад энэ шат руу орж болно. Гэхдээ өнөөдрөөс ч гэсэн эхлээд төр, иргэн гэлтгүй аль болох хай тек, биотех, эмийн салбар луу чадах чадлын , сурсан хүний нөөц хэмжээгээрээ бизнес эхэлж байх ёстой. Үүнийг маш сайн дэмжих ёстой. Хаа очиж генетик, цөмийн физик, программчлал, эм-хими судлал, биотехнологийн салбарт цуглуулж л чаддаг юм бол америк, япон, европт сайн бэлтгэгдсэн монгол эрдэмтэд хэдэн зуугаараа ажиллаж амьдарч байна. Тэд одоо хэнээс ч дутахгүй мэргэжилтэн болсон, эх орондоо адилхан судалгаа, ажил хиймээр байгаа боловч хэрхэн яаж, хэн эхэлж, хөрөнгө хаанаас олж гэдгээ мэдэхгүй байна. Цаг нь ирэхээр болох л болно. Гэхдээ монгол улс баян хүчирхэг болж, ухаажиж хэрсүүжин хүний мэдлэгийг эрхэмлэдэг болох 15-20 жилийн дараа л тэр цаг ирэх болов уу.
Тэгвэл бидэнд ямар сонголт байна? Аз болоход ихэнх орны хоолойд тээглэсэн яс болдог гарцгүй энэ нөхцөлөөс гарах маш сайн гарц бидэнд байна. Тиймээ монгол угсаатнуудаа ажиллах хүч болгон оруулж ирэх. Халимагаас, Хөх нуураас, Буриадаас, Өвөрмонголоос, уулын Алтайгаас, Шинжаанаас, Тувагаас, Хөлөнбуйраас монголчуудаа оруулж ирэх. Олон олон халимаг, өвөрлөгч, буриад, ойрадуудтай уулзаж явсан. Биднээс огтхон ч ялгаагүй адилхан монгол хүн. Биднээс илүү монголоо гэсэн сэтгэлтэй, биднээс хувь илүү эрх чөлөөг хүсэн мөрөөдсөн, биднээс илүү хэцүү нөхцөлд амьдарч байгаа монголчууд. Нэгэнт тэдний амьдарч байгаа, нэгэн цагт монгол байсан газар нутгийг эргүүлэн авч чадахгүйгээс хойш монгол угсаатнуудаа хөгжил, ажлын байрны шаардлагын хэмжээгээр дуудан цуглуулая. Бидэнд ингэж байсан түүх, туршлага бий. Өнө эртний монгол улсууд сэргэн мандах болгонд монголчууд нэгэн тугийн дор цуглаж байсан. 1911 оны тусгаар тогтнолын дараа, 1921 оны хувьсгалын дараа, 1945 оны чөлөөлөх дайны дараа олон олон өвөрлөгчид, буриад, барга, үзэмчин, халимагууд, ойрадууд Монгол Улсад нүүн ирж хүн бүр чадлын хирээр Монгол улсын төлөө, өөрсдийн амьдралын төлөө зүтгэж байсан. 1910-д онд Монгол Улсын 5 яаманд дэд сайдууд, голлох түшмэд, цэргийн жанжид , үйлдвэр, боловсрол, эмнэлэгийг эхлүүлэгчид буриад, өвөрлөгчид байсан. Хайсан гүн, Тогтох тайж, Сумьяа бэйс, Цэвээн Жамсрано, Эрдэнэбатхаан, манлай ван Дамдинсүрэн, Дамбийжаа, буриад сэхээтнүүд: анхны эмч багш нар, дарьганга, барга, үзэмчин ардууд гээд тоочоод дуусашгүй. Хасагууд хүртэл саяхан л орж ирсэн улс. Тэр үед ар монголчууд, Монгол төр одооноос хамаагүй илүү үндэсний ухамсартай байж монгол угсаатнаа ад үзэлгүй хамтран ажиллаж, харилцан сурч, амьдарч чаддаг байж. Монгол Улс XX зуунд тусгаар тогтнож чадсаны нэг гол нууц ч энэ байдаг. Эцэст нь монголчууд хоёр хөршийн дарамтаар 1915-1945 оны хооронд өвөр монгол, буриад, тува, ойрад, баргаа золиосолж байж төв монголд тусгаар тогтнолоо хадгалж үлдсэн. Тэгэхээр одоо бид дахиад хамт ажиллаж, амьдарч чадах эр зориг, ухаан гаргах ёстой. Тэгж байж Монгол хөгжинө. Монгол улам хүчирхэг болно. Монгол олуулаа болно. Магадгүй жилдээ хэдэн зуун мянгаар нь нийтдээ 3-4 сая монголчуудаа ажиллах хүч маягаар оруулж ирж байж 20-30 жилийн дараа 10 сая хүн амтай, хөгжиж хүчирхэгжсэн Монгол Улс бий болно. Монгол Улс хүчирхэг хөгжилтэй баян, монгол хүн боловсролтой баян чинээлэг болно. Ядаж хамгийн эхэнд америк, канад, францад гарсан олон арван мянган ойрад монголчууддаа давхар иргэншил олгож Монголд ажиллаж амьдрах бололцоог нь нээж эхэлмээр байна. Монгол хүн эх хэлээ дороо л сэргээгээд сурчихна биз. Ямар еврей нар шиг 2000 жил мартагдсан эх хэлээ шинээр сэргээж, бүгдээр зэрэг сурах гэж байгаа биш.
Тиймээ энэ бол мөрөөдөл. Гэхдээ тун удахгүй бидний өмнө тулгарах: хөгжих үү? хөгжлөө сааруулах уу? гэсэн сонголт хийхдээ хөгжинө, хөгжихдөө монгол угсаатнаараа хөгжиж хүчирхэг Монгол Улс болно гэж хариулахыг хүсч байна. Тиймээ хүссэн хүсээгүй бид энэ сонголтын өмнө тулна. Сонголт хийнэ. Харь угсааны хэдэн сая хятад, энэтхэг, непал биш монгол хүн гэсэн сонголт. Хөгжлөө сааруулж ядуу буурай үлдэх биш хүчирхэг хөгжилтэй Монгол Улс болох сонголт.
Энэ процесс миний бичиж байгаа шиг амархан бүтэхгүй, маш их бэрхшээл, үл ойлголцол, эргэлзээ учирч, хүний нэгэн үеийн амьдрал, тэсвэр тэвчээрийг шаардана. Гэхдээ 1206 онд монголчууд энэ нэгдэлийг хийж чадсан. Чадсандаа Их Монгол Улс, түүний агуу түүх бий болсон. 1911, 1921, 1945 онд бид энэ нэгдлийг хагас хугасхан ч болтугай хийсэн. Хийсэндээ эрх чөлөө тусгаар тогтнолтой болсноо санах ахул өнөөдрийн XXI зууны монголчууд, монгол төр хийж чадах ёстой.
Гэхдээ хэрэгжүүлье ч гэсэн даван гарахад бэрх хэд хэдэн том саад байгаа. Юуны өмнө хоёр хөрш зөвшөөрөх үү? Ажиллах хүч элсүүлж байна гээд жил бүр цөөнөөс эхлээд бага багаар нэмээд байвал болохгүй гэх газаргүй. Аль ч улс оронд байдаг гадны ажиллах хүчийг оруулахдаа хэл, хууль, соёлоо мэддэг байх хэрэгтэй гэсэн шаардлага тавьбал (манайхан солонгос хэлний шалгалт өгдөг шиг, Америкийн элчин англи хэлээр ярилцлага авдаг шиг) ажиллах хүчинд хамгийн түрүүн монгол угсаатан л орж ирэх боломж хамаагүй илүү. Дээр нь манай төрөөс бодлогоор сонголтонд нь оролцвол, монголчуудаа урин уриалбал. Герман, Израил, Казахстан, Орос, Хятад улсууд бүгд өөр өөрийн угсаатанаа эх нутагтаа урин залж цуглуулж байсан. Энэ бол хэвийн үзэгдэл. Хэн ч үүнийг буруушаадаггүй. Олон улсын зүгээс ч шүүмжилдэггүй. Үүний адил урин уриалах хэрэгтэй. Ажиллах хүчний сонголтонд солонгосууд шиг л бие даан шийдвэр гаргаж өөрсдөө сонгож, нөлөөлөх хэрэгтэй.
Гэтэл хоёр хөрш зөвшөөрсөн ч хэн ирэхийн гэж үү? Тэгэхийн тулд бид эхний ээлжинд ойрын 5-6 жилд өөрийн дотоод бололцоогоороо ажиллах хүчнээ дайчлан ажиллаж, гадагш гарсан монголчуудаа буцаж ирэх хэмжээний ажилтай, ядаж 1000 долларын цалинтай болж эрчимтэй хөгжилийн эхлэлийг тавих хэрэгтэй. Тэгвэл өндөр цалинтай, эрх чөлөөтэй Монгол Улсад ажиллаж амьдрах гэж монгол угсаатнууд маань хүсэн тэмүүлэн ирэх болно. Өнөөгийн монголчууд солонгос явах гэж хүсдэг шиг л. Түүнээс ч бүр илүүгээр монгол хүн монгол нутагтаа амьдрах гэж. Тиймээ эхний 5-6 жилд бид тийм төвшинд хүртэл хөгжих ёстой. Түүнээс цааш гарцаагүй ажиллах хүчнээс шалтгаалан хөгжихөө, эс хөгжихөө шийдэх цаг ирэхэд бидэнд давхар хүчирхэгжих ийм сонголт байна.
Тэр цаг ирэхэд, тэр цаг ирэхээс өмнө одоо ч гэсэн монгол төр энэ процесст бэлтгэж, төв монголчууд бид ч юм л бол өвөрлөгчидөө хужаа, буриадуудаа орос гэж юм үзээгүй царайлан ад үзэх гээд байдаг өчүүхэн зан авираа өөрчилж, бид монгол хүн гэж бахархаж сурах хэрэгтэй болно. Бид чадна. Тэнгэр мэднэ.
Б.Болдсайхан эмч 2009 оны 4 дүгээр сар 18
Хvvд амьдрал бэлэглэе!
 | Саяхан телевизүүдээр 2 настай Билгүүн хэмээх нэгэн бяцхан өхөөрдөм хүүгийн амь нас уршигт өвчний улмаас хутганы ирэн дээр байгаа талаар гарч байсныг та магадгүй үзсэн биз ээ. Билгүүний ээж Б.Ундармаагийн ярьж байгаагаар хүүгийн өвчний онош: Aplastic anemia (Апластическая Анемия) буюу "Цусны хорт хурц гүн багадалт" юм байна. Энэхүү өвчин нь ясны хим эд үүргээ гүйцэтгэж чадахгүй байгаагаас цусны нөхөн үйлдвэрлэл зогсож, дархлааны системийг алга болгодог байна. | |
Эмчилгээ нь: Цусны чөмөг шилжүүлэн суулгах мэс ажилбар бөгөөд одоогоор АНУ-д энэ эмчилгээг хийлгэхэд дор хаяж 90,000 ам.доллар хэрэгтэй гэж урьдчилан тооцоолсон байна. Бид танд "алив мөнгө" гэсэн байдлаар хандаагүй юм шүү. Энд илүүдээ гарсан мөнгөтэйдөө биш сайхан санаат, сэтгэл сайтай янз бүрийн мэргэжил, мэдлэгтэй хүмүүс цуглаж хийж чадах бүхнээрээ хүнлэг үйлсийг бүтээн энэ бяцхан хүүд туслъя гэсэн сэтгэлээр тусалж, нэгдэж байгаа гэдэгт бат итгэж байна. Билгүүн өдрөөс өдөрт хоол унднаас гарч байна. Бидэнд цаг бага байна сайхан сэтгэлт Монгол ахан дүүс ээ! Алив хүн тус бүр үнэн сэтгэлээсээ туслацгаая. Энд дарж хүүгийн тухай бичлэг үзнэ үү!!! ЭНД ДАР!!! | ||
Abonnieren
Posts (Atom)
Posts
